برای ایرانیان پرتالی است متمرکز به جغرافیای گردشگری که این جغرافیا بستر مناسبی برای توسعه سایر بانکهای اطلاعاتی از قبیل مشاهیر و بزرگان هر شهر و بررسی آثار آنها و بانکهای اطلاعاتی مثل، خدمات و گردشگری که شامل غذاهای محلی،سوغات،صنایع دستی،بازار،صنعت،اکوتوریسم می باشد.با فرستادن عکس،سفرنامه،فیلم کوتاه،گذاشتن کامنت در آخر هر مطلب و معرفی شغل یا کار خود در آن منطقه، و با به اشتراک گذاشتن این مطالب به توسعه صنعت توریسم کشور کمک کرده باشیم
يکشنبه ٠٢ آبان ١٤٠٠
جستجوی پیشرفته   جستجوی وب
گردشگری
ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
عضویت
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 2845
 بازدید امروز : 900
 کل بازدید : 62817112
 بازدیدکنندگان آنلاين : 4
 زمان بازدید : 0.7656
تمدن پنج هزار ساله اسپیدژ

تمدن پنج هزار ساله اسپیدژ

ظروف کشف شده ازقبور اسپیدژ

ظروف کشف شده ازقبور اسپیدژ 

آخرین تحقیقات گروه باستان شناسی درگورستان ماقبل تاریخ «اسپیدژ» نشان داد محوطه باستانی «اسپیدژ» حلقه ارتباط بین تمدن باستانی جیرفت و شهرسوخته زابل بوده است. محوطه پیش ازتاریخ اسپیدژ متشکل از۲قبرستان است که به هزاره دوم وسوم قبل ازمیلاد باز می گردد. این محوطه باستانی درعصرمفرغ ، شهری بسیار پیشرفته و صاحب تکنولوژی بوده است .
تاکنون دراین محوطه کاوش های باستان شناسی بسیارمحدودی انجام گرفته ، درحالی که اغلب قبور این محوطه توسط حفاران غیرمجاز تخلیه شده است . 
آخرین کاوش ها درمحوطه اسپیدژ ، به مدت ۴۵روز درچندماه گذشته انجام شده و اکنون کارشناسان مشغول مطالعه روی اشیای به دست آمده وتحلیل و بررسی آنها هستند. تحقیقات نشان داده که گورستان اسپیدژ درمدت زمانی خاص درهزاره دوم وسوم پیش ازمیلاد، حلقه رابط بین جیرفت وشهرسوخته بوده است.
سفال ها واشیایی که دراین سه محوطه به دست آمده که کاملا بایکدیگر همخوانی دارند، از سوی دیگر اسپیدژ بین محوطه های باستانی جیرفت وشهرسوخته قرارگرفته است.
دراسپیدژ ظروف مکعب شکلی به دست آمده است که داخل آن توخالی است وازسنگ صابون ساخته شده است و نقوش عقرب روی آن دیده می شود. این ظروف دقیقا همان ظروفی است که درجیرفت پیدا شده اند. همچنین ظروف خاکستری رنگ منقوش که ازقبوراسپیدژ کشف شده ، ازجمله ظروف متداولی درجیرفت بوده است. سفال های خاکستری ساده و بدون نقشی که به سفال بلوچستان معروف است و دراسپیدژ ساخته می شده ، به شهرسوخته صادرشده است ونمونه این سفال ها به وفور دراین شهر دیده شده است .
تحقیقات درمورد ارتباط این سه محوطه باتوجه به سوق الجیشی بودن اسپدژ نسبت به دومحوطه دیگر نشان می دهد که ظروف سنگی ازجیرفت به اسپیدژ صادر می شده وسفال بلوچستان نیزازاسپدژ به شهرسوخته فرستاده می شده است. 
همچنین تحقیقات اخیر ، باستان شناسان رابه این باور رسانده است که مردمان ساکن محوطه باستانی اسپیدژ درهزاره دوم وسوم قبل ازمیلاد، بسیارمرفه وثروتمند بوده اند. آنان ازطریق فناوری وتکنولوژی ،ظروف ، آلات وادوات جنگی پیشرفته ای می ساخته وآنها را به سابر نقاط صادر می کرده اند.
باتوجه به اهمیت این منطقه وازبین رفتن نیمی ازاین محوطه به دست حفاران غیرمجاز، کارشناسان ازمسئولان سازمان میراث فرهنگی وگردشگری خواسته اندتا با اختصاص اعتباری ویژه هرچه سریع تر اشیای باستانی واطلاعات کامل این منطقه بسیار مهم باستانی راتخلیه و ازگزند قاچاقچیان اشیای عتیقه درامان دارند.

شی ئ کشف شده در اسپیدژ

شی ئ کشف شده در اسپیدژ

محوطه باستانی شهرسوخته در۵۶کیلومتری شهرزابل قرارگرفته وگورستان اسپیدژ در۵۰کیلومتری شمال غربی شهرستان ایرانشهر واقع شده است.محوطه باستانی جیرفت نیز درفاصله ۲۵۰کیلومتری محوطه اسپیدژ و دریک امتداد قرار گرفته اند.
باستان‌شناسان با شروع فصل جدید كاوش در اطراف گورستان پنج هزار ساله اسپیدژ در سیستان و بلوچستان به دنبال شناسایی شهر مسكونی مردم اسپیدژ هستند. 
در ۲ كیلومتری گورستان پنج هزار ساله «اسپیدژ»، محوطه‌ای وسیع وجود دارد كه به «پیر سهران» معروف است. در این منطقه آثار یك شهر مسكونی دیده می‌شود كه با قلوه سنگ‌های كوچك و بزرگ ساخته شده و باستان‌شناسان نمی‌دانند كه آیا این محوطه‌ كه متعلق به هزاره سوم قبل از میلاد است، همان شهر مسكونی مردم اسپیدژ است یا شهری است كه در هزاره سوم در این منطقه وجود داشته و هنوز شناسایی نشده است. 
«محمد حیدری»، باستان شناس و سرپرست تیم كاوش در گورستان باستانی اسپیدژ، گفت: «برنامه كاوش این محوطه كه برای باستان‌شناسان بسیار سئوال برانگیز شده است، به سازمان ارایه شده و منتظر موافقت‌ آنها هستیم. آن چه از شهر مسكونی اسپیدژ می‌دانیم این است كه مردم این منطقه خانه‌های خود را با چوب و حصیر می‌ساختند، اما منطقه مسكونی «پیرسهران» كه در نزدیكی گورستان وجود دارد، ابهامات زیادی را برای ما به وجود آورده است. زیرا این شهر مسكونی با استفاده از قلوه سنگ ساخته شده و در عین حال تاكنون شهر یا محوطه دیگری در كنار «اسپیدژ» شناسایی نشده كه كاملا مجزا از اسپیدژ باشد.» 
وی گفت:‌ «این محوطه نیز به هزاره سوم قبل از میلاد تعلق دارد و دقیقا هم دوره با «اسپیدژ»‌به حیات خود ادامه می‌داده و تنها راه پاسخ به سئوالاتی كه پیرامون رابطه این شهر مسكونی با گورستان اسپیدژ وجود دارد، كاوش در این شهر سنگی است.» 
گورستان باستانی «اسپیدژ» یكی از اسرارآمیزترین محوطه‌های باستانی در ایران است. این گورستان ۳ كیلومتری، چند سال پیش توسط باستان‌شناسان شناسایی شد. اما پیش از آن كه باستان‌شناسان به این منطقه برسند، حفاران غیرمجاز این گورستان پنج هزار ساله را با به وجود آوردن هزاران گودال تاراج كرده بودند. «اسپیدژ» در استان سیستان و بلوچستان و در چند كیلومتری بخش «بزمان» قرار داردآن در هیچ كجای دنیا پیدا نمی‌شود.» 
وی افزود: «این حفاران غیر مجاز اغلب مسلح هستند و هیچ كس نمی‌تواند از كار آنان جلوگیری كند. در حال حاضر نیز میراث فرهنگی هیچ مراقب آثاری در «اسپیدژ» ندارد و با این روندی كه اكنون مشاهده می‌كنیم، تا زمان كاوش‌ها در اسپیدژ، چیزی از این گورستان پنج هزار ساله باقی نخواهد ماند. این محوطه بسیار ناامن شده و افراد محلی نیز در برابر حفاران غیر مجاز هیچ مقاومتی از خود نشان نمی‌دهند.» 
به طور متوسط در هر هفته بیش از دو بار در گورستان باستانی «اسپیدژ» حفاری غیر مجاز انجام می‌شود. این تعداد نشان می‌دهد كه در هر ۲ روز یكبار بیش از ۵ گور باستانی در «اسپیدژ» توسط حفاران غیر مجاز تخلیه می‌شود و توسط قاچاقچیان اشیای عتیقه به نقاط مختلف جهان فرستاده می‌شود. 
گورستان پنج هزار ساله «اسپیدژ» در ۴۰ كیلومتری بخش «بزمان» قرار دارد.

چشمه اسپیدز

موقعیت جغرافیایی اسپیدژ : در غرب ایرانشهر حدود 135 کیلومتری در مسیر جاده بم – ایرانشهر ، از بزمان جاده ای به طرف دلگان  جدا میشود وبعد از نیم ساعت حرکت در این مسیر تابلویی درکنار رودخانه ای سرسبز وپر آب نظر هر بیننده ای را به خود جلب می کند ( گورستان تاریخی اسپیدژ)

این منطقه از نظر آب وهوایی از شمال کوهستانی وجنوب دشت حاصلخیز، برای زندگی در فصول مختلف سال بسیار مناسب است هوایی معتدل وآب فراوان  ورودخانه های پر آب وزمینهای حاصلخیز که لازمه ی زندگی در ادوار مختلف تاریخی بوده است از شرایط ویژه ی این منطقه می باشد .

در حدود 35 کیلومتری غرب شهر بزمان در مسیر جاده بزمان و دلگان  درروستای مکسان کوهی سفید قرار دارد که اسپیدز نام دارد ، اسپیدز یا اسپیدژ سوای گورستان تاریخی آن که اکثر گورستان توسط افراد نا آگاه واغفال سودجویان آثار مکشوفه توسط مردم به آن سوی مرزها برده شده است قلعه ای بوده  که چشمه ای آبگرم درون قلعه قرار داردوبعد از سیراب ساختن ساکنین این قلعه  در پایین قلعه زمینهای کشاورزی حاصلخیز پایین دست را آبیاری میکند . لازم به ذکر است تمامی چشمه های آب موجود در این منطقه آبگرم هستند .

گورستان اسپیدز چندین هکتار است که در آن زمان مردگان را با تمامی اسباب ووسایلشان دفن می کرده وبه زندگی پس از مرگ اعتقاد داشته اند .

زیارتگاههای مکشوفه نشان دهنده ی این است که این اماکن درنقاط مرتفع وقابل تردد برای مردم ساخته شده است واحتمالا به خاطر روئیت نور خورشید در صبح زود وغروب آفتاب .

سفالهای شکسته وسالمی که از گورستان وجای جای این منطقه ی تاریخی روئیت می شود به چندین روش ساخته شده اند بعضی به صورت خام وبعضی به صورت پخته وهمچنین بعضی منقوش وبعضی ساده ودر نقاشی روی ظروف نقش حیوانات وحشی قوچ وکل عقاب ویا اشکال هندسی وخورشید ودرخت قرار دارد.

سد سازی : ساختن بندهای سنگی در مسیر ودهانه ی رودخانه های کوچک جهت کاشت محصولات کشاورزی در سراسر این منطقه مشاهده میشود که باعث کاهش فرسایش خاک نیز میشود .

صنعت : در اطراف قلعه ی اسپیدژ آثاری از کوره ها وبقایای ذوب سنگها وکانیهای فلزی مشاهده میشود که احتمالا جهت رفع  مایحتاج خودشان در زمینه ذوب فلزات وساختن خنجر ودیگر اسلحه های سرد در این منطقه انجام میشده است .

موقعیت سوق الجیشی : اما این نکته در هیچ یک از  نوشته های مورخان ذکر نشده است که تمدن اسپیدز در مسیر جیرفت وبمپور ویا سند پاکستان ویا شهر سوخته قرار داشته است وراههای موجود در دامنه این رشته کوه نشان دهنده ی این است که برای ایمنی بیشتر از جیرفت تا این قلعه وتا بزمان از دامنه ی کوهها می گذرد وهمچنین راهی از این قلعه به بمپور وجود دارد که تا سالیان نه چندان دور نیز مورد استفاده اهالی این منطقه قرار می گرفته است که با استفاده از حیوانات مثل شتر گاو غیره گندم مورد نیاز خود را از بمپور خریداری میکرده وبر می گشته اند .

قلعه ی اسپیدز طوری ساخته شده است که در بعضی از فصول سال مثل پاییز وزمستان واوایل بهار که هوای روشنی دارند قلعه ی بمپور قابل روئیت است که میتواند از ارتباط آنها برای اتفاقات مختلف مثل جنگ  خبر دهد .

لازم به ذکر است از رود گروک تا تنهک که نزدیک 20 کیلومتر مربع است هر فرد اگر به زمین زیر پای خود نگاه کند در جای جای این منطقه بقایای سفالهای شکسته را می بیند که این مسئله خود گواه این امر است که این منطقه نه در یک دوره خاص بلکه در دوره های مختلف تاریخی جمعیت قابل توجهی از  مردم در این منطقه ی گسترده  زندگی میکرده اند .

اشرف افغان : آخرین حاکم افغان که در ایران حکومت کرده است بعد از فرار از شیراز گویا مدتی در خرابه های  این قلعه زندگی کرده و منتظر رسیدن نیروهای کمکی از افغانستان ویا پیدا کردن فرصت جهت خروج از ایران به دست افراد محلی کشته میشود ، واین قلعه نیز به قلعه ی اشرف افغان نیز مشهور است . ودر کاوشهای باستان شناسان آثاری از این دوره به صورت مختصر به دست آمده است .

این منطقه ی بکر که بخاطر چشمه های آبگرم وزمین خاصلخیز ووجود منابع غذایی مختلف حیوانی که در دشت وکوهستانهای این منطقه زندگی میکرده اند وهنوز هم بقایای آنها در این منطقه زندگی می کنند  وهمچنین قرار داشتن درمسیر تمدن جازموریان (جیرفت ) وسند کاروانهای تجاری ونظامی برای تجارت یا  فتح مناطق دیگر نیاز به کاوش باستان شناسان وتاریخ دوستان این مرز وبوم دارد. 

منبع:

http://irandeserts.com

http://bazman.parsiblog.com

http://maksan.blogfa.com

http://vista.ir

 گردآورنده:

ندا محبی